LIBRORUM & CAPITUM
ARGUMENTA.
IN epistola ad Juvent. Philosophia moralis "ars vitae ad virtutem & beatitudinem assequendam ordinandae." Ejus partes Ethica, & Jurisprudentia naturalis. Hujus itidem tres partes. 1. Jurisprudentia privata. 2. Oeconomica. 3. Politica. P. 1.
Operis suscipiendi causa, & cohortatio ad Philosophiam.
LIB. I. ETHICA.
CAP. I. De natura humana.
1. Philosophia moralis ars architectonica aliis imperans. pag. 1. Ex hominis natura eruenda officiorum notitia. p. 2.
2. Constat homo ex animo & corpore. In quo sita corporis praestantia & infirmitas. p. 3, 4.
3. Animi partes sive facultates, intellectus & voluntas. Ad intellectum reseruntur sensus: iique externi vel interni. 4, 5. Sensibus primae boni malique notitia paratur. 4, 5. Quaedam perceptiones mediae. 4, 5. Aliae antecedentes & directae, nullâ alia praeeunte; aliae reflexae. 6.
4. Sensus interni quales. 6. Sensu percipiuntur omnes ideae. 7. Vis rationis. 7. Hae vires a Deo ad homines pervenerunt, Deique consilium ostendunt. 7.
5. Bona sensu prius quam ratione percipiuntur. 8. De voluntate. 8. Sui in optimo Statu conservandi studium cuique insixum, omniumque appetitio quae ad vitam faciunt beatam, & contrariorum suga. 8, 9. Gaudia, & moerores unde nascuntur. 9. Quatuor voluntatis motus. 9.
6. Motus perturbati five passiones; a voluntate diversae. 10. Appetitus rationalis & sensitivus. 10. Hic dividitur in concupiscibilem & irrascibilem. 10. Passienum quatuor genera; cujusque partes plurimae. 11.
7. Voluntatis motus vel gratuiti, vel ex philautia orti. 11. Utrumque genus vel purum, vel perturbatum. 11. Forum partes. 12. Alii vi naturali moventur, alii opinionibus. 12. 13. Quae propter se expetenda. 12. 13. Homini naturalis est benevolentia gratuita 12. 13.
8. Sensus reflexi, quibus cernuntur Pulchritudo, Harmonia, rerum convenientia. 14, 15. & laeta sit veri cognitio. 14, 15.
9. Sympathia, sive sensus communis. 16.
10. Recti & honesti sensus, explicatur & confirmatur. 16-20.
11. Comprobationis gradus varii; unde pictatis, & amicitiae sanctitas elucet. 20-23.
12. Sensus hujus principatus, cui in omni vita parendum. 20-23.
13; Laudis & vituperii sensus. 24. Homines in eo sibi invicem similes. 25.
14. Sensus ridiculi. 26.
15. Idearum conjunctiones, memoria, habitus. 27, 28. Usus sermonis. 29. Ingeniorum diversitas, ejusque causae. 29, 30.
16. Qua ratione cernitur partiunt ordo, a natura destinatus. 30-33.
CAP II. De summo bono & virtute.
1. Intellectus imperium in voluntatem. voluntatis motus, & libertas. 33, 34. Voluntatis in intellectum potestas. 33-34.
2. Axiomata de finibus & mediis. 35. Summum bonum quale. 36.
3. Bona alia aliis contraria. 36. Bonorum instituenda comparatio, quoad dignitatem & durationem. 37.
4. Corporis voluptates vilissimae, minimeque diuturnae, neque omnes virtutibus contrariae. 39-41.
5. Quae ex vitae cultu, & artibus ingenuis oriuntur, digniores; vitam tamen beatam haud praestant. 41-44.
6. Sensus communis magnum affert ad vitam beatam aut miseram momentum. 44. Voluptates ejusdem honestae, & saepe diuturnae; dolores itidem graves, & diuturni. 45. Unicum horum malorum persugium. 45.
7. Recti honestique sensus: momentum affert maximum, ex perceptionum dignitate & duratione. 46-48.
8. Laudis & vituperii sensus, ad eadem omnia hortabitur. 49.
9. Ut etiam voluptates quaedam leviores.
10. Divitiarum potentiacque momentum. sui conservandi studium saepe nimium. 51, 52. In virtute sita est vita beata. 52.
11. Quod ex malorum inter se comparatione confirmatur. Errorum causae. 52. Mala gravissima, ex aliorum miseria, & cujusque vitiis, nascuntur. 53, 54. Summum bonum formale in virtute, una cum vitae perfectae prosperitate. 54. De virtutis natura anquirendum. 55. ejusdem gradus varii. 55-57. Virtutis summa, in Des amando, & benevolentia erga homines exercenca. 55-57.
12. Deus, summum bonum objectivum. 58.
CAP. III. Virtutum divisiones.
1. Virtutes, vel intellectuales, vel morales. 58. Virtus qui mediocritatem servet.
2. Cardinales quatuor; earumque definitiones 59-61.
3. Virtutes hae inter se conjunctae. 61. Mediocritas haud prima virtutis notio. 61.
4. Alia divisio utilior, prout virtutes Deum, homines aut nosmet ipsos respiciunt. 62.
CAP. IV. 1. Pietatis erga Deum partes duae; verae sententiae, cultusque iis consonus. 63.
2. Ex pietate nascuntur virtutes purissimae, gaudiaque maxima. 63-66.
3. Cultus externi natura & utilitas. 67.
CAP. V. Officia erga homines.
I. Arctiores hominum conjunctiones & vincula naturalia. 68, 69. In affectionibus benignis jucunditas summa. 69.
2. Aliae aliis honestiores. 69. Virtutum sociarum summa. 69.
3. Arctiorum societatum utilitas & sanctitas. 70. Caritates arctiores haud reprimendi. 71.
4. Amicitiae ortus. 72. Inter solos bonos. 73. Amicitiae leges, ejusque utilitas, 73.
5. Amor duplex, benevolentia & complacentia. Haec saepe nimia, non illa. 74.
CAP. VI. De animi cultura.
1. Rerum cogniti necessaria; summi boni, Dei, hominisque. 75, 76.
2. Pietas erga Deum, virtutis amor, rerumque aliarum despicientia. 77, 78. Usu exercitationeque opus, ut mens & ratio appetitibus imperare assuescat, 77, 78.
3. Mediocritas inter appetituum excessus & defectus conservanda. 79. Omnes appetitus utiles esse possunt. 79.
4. Mediocres venustissimi & tutissimi. 80. Quod plurium exemplis illustratur. 80-85.
5. Corporis cura. Ars quaedam eligenda. 85. Variae artes inter se comparantur. 86.
LIB. II. De Jurisprudentia privata, 87.
CAP. I. De lege naturali.
1. Juris notio unde hausta. 87. Imperii justi idea. 88. Legis definitio. 88.
2. Divini imperii jus. 89.
3. Rationis dictata practica sunt leges divinae. 90. Legis partes duae. 90.
4. Leges pro varia promulgandi ratione, naturales vel positivae. 91. Ratione materiae, necessariae, vel non-necessariae. 91.
5. Privilegium, & acquitas. 92.
6. Dispensationes explicantur. 92-94.
7. Jus naturae primarium & secundarium. 94. Duo praecepta generalia. 94. Explicando hominum jura, explicantur leges. 95.
CAP. II. De Juris natura & divisionibus.
1. Jus, prout est qualitas moralis, definitur. 96. Ejusdem notio neque semper leges, vel communis utilitatis rationem includit. 96. Nullum communi utilitati adversatur. 97.
2. Juri omni respondet obligatio. ejus notio duplex, altera sensum cujusque internum, altera legem, respiciens; earumque definitiones. 98.
3. Jura perfecta vel imperfecta. inter ea limites non facilè cernuntur. 98, 99. Jura externa. 98, 99.
4. Jura quae alienari possunt, vel non possunt. 100. Generalia duo societatis praecepta. 101.
CAP. III. De virtutum & vitiorum gradibus. 101. Conscientia definitur. 101, 102. Variae ejusdem divisiones. 101, 102. Bonitas materialis, & formalis. 101, 102.
2. Imputatio, quid sit. Quae moralem speciem afficiunt, vel inteliectum, vel voluntatem, vel rei momentum, respiciunt. 101, 102. Adjuncta imputationi necessaria, libertas. 103. Quaenam necessaria, aut impossibilia. 103. Quae ab invitis per vim, aut per ignorantiam fiunt, quacque mixta dicuntur, quo modo imputantur. 103.
3. Ignorantia vel involuntaria, & invicta, vel voluntaria: haec affectata, vel supina. 104. Involuntaria duplex. 105. Ignorantia juris, vel facti.
4. Quaestiones de conscientia errante. 105-107.
5, 6. Variae voluntatis propensiones, quo modo honestatem aut turpitudinem augent ant minuunt. 107-112.
7. Actionum momenta & eventus, quo modo imputantur. 112-114.
8. Habitus moralem speciem afficiunt. 114. Aliorum actiones nonnunquam imputantur. 115.
CAP. IV. De jure hominum naturali.
1. Status quid. 115. is duplex, vel naturalis libertatis, vel adventitius 116. Status libertatis non est status belli. 116.
2. Jura privata, publica, communia. 117. unde primò singulorum jura privata innotescunt. 117. Jura vel naturalia, vel adventitia, 118.
3. Jura perfecta & imperfecta. 118. Jura naturalia perfecta recensentur. 118-120.
4. Naturalis hominum aequalitas. 118-120.
5. Jura naturalia imperfecta. 121.
6. De beneficentia & liberalitate. 122.
CAP. V. De jure adventitio.
1. Jura adventitia vel realia, vel personalia, 123. Inter realia, praecipua sunt rerum dominia. 123. Humano generi jus est utendi rebus inanimis. 123.
2. Ut etiam rebus animatis. 123.
3. Jus carne vescendi. 125.
4. Dominium quid sit, ejusque causae. 126-128.
CAP. VI. De dominii acquirendi rationibus.
1. Dominium vel primum vel derivatum. 129.
Primum occupatione constituitur. 130.
2. Quae occupatio jure potior. 131-133.
3. Quousque occupare potest quisquam. 133-135.
Quae res communes. 133-135. Communio, negativa vel positiva. 136.
4. Res nullius, sacrae, sanctae, religiosae. 136. Res publicae. 137. Usucapio. 137.
5. Accessiones variae, quo jure teneantur. 137. Quae jura in Dominio continentur. 139.
CAP. VII. De jure derivato.
1. Discrimen inter jura realia & personalia. 140. 142.
2. Jura derivata, vel partes dominii, vel totum dominium. 140. partes quatuor. 140. Possessoris rei alienae officia. 141. Bonae sidei possessoris, obligatio. 143-144.
3. Juris haereditarii fundamentum. 143-144.
4. De pignore & hypotheca. 145.
5. De servitutibus. 146.
CAP. VIII. De dominii transferendi rationibus. 146.
1. Rationes variae. 146.
2. Jura testamentorum. 146-149.
3. Successio ab intestato ejusque ordo. 149-152.
CAP. IX. De contractibus. 153.
1. Contractus necessarii. 153, 154.
2. Quousque obligant. 155.
3. Tres loquendi formulae. 156.
4. Tria in pactis spectanda, intellectus, voluntas, materia. 156. Judicium maturum. 157-159.
5. De erroribus inter paciscendum. 159.
6, 7. Pacta expressa & tacita. 163. absoluta & conditionalia. 163.
8, 9. Quis metus impedit obligationem. 164.
10. materia, licita, & possibilis. 168. De facinore turpi, 169.
11. Realibus cedunt personalia jura. 170.
12. Paciscimur per internuncios. 170.
CAP. X. De sermocinantium officiis.
1. Veritas & sides per se, & sua natura, pulchra. 171, 172. & in vita necessaria. 171, 172.
2. Signorum duplex usus. 173. Leges de Sermone. 174.
3. De sermonis usu cautiones. 175-178.
4. Officia in sermone honestiora. 178, 179.
CAP. XI. De jurejurando & votis. 180.
1. Jurisjurandi definitio & usus. 180
2. Quis invocandus & qua formula? 181. Jusjurandum non mutat officium. 182. Sine acceptione non obligat. 183.
3. Voti natura. non immutat obligationes aut officia. 184, 185.
CAP. XII. De rerum pretio. 186.
1. Unde pendent pretia, 186.
2. Pretium eminens constituendum. 187. Quale debet esse. 187.
3. Nummorum usus. 188.
4. Metallorum pretia mutantur. 189.
CAP. XIV. De variis contractuum generibus. 191.
1. Benefici & onerosi mandatum. 191.
2. Commodatum. 192.
3. Depositum. 193. Actiones directae & contrariae. 193.
4. In contractibus onerosis servanda aequalitas. 194.
5. Permutatio. Emptio venditio. 195.
6. Locatio conductio. 196.
7. Mutuum. Aequi foeneris mensura. 197, 198.
8. Qui contractus aleam continentes probandi. 198.-200.
9. Fide jussiones & pignora. 200.
CAP. XV. Obligationes quasi ex contractu. 202.
1, 2. Earum dua genera. Alumni adversus altorem obligatio. 202-206.
CAP. XVI. Jura ex damno dato. Jura Belli. 207.
1. De damno sarciendo. 207.
2. Quomodo acstimandum. 208.
3. De damno fortuito & damno injuria. 209.
4. De Bello ejusque generibus, 209, 211-213.
5. Bella aliquando licita. Tria spectanda. 213.
6. Causae justae, in libertate, vitàque civili. 214.
7. Terminus a quo. 215.
8. Terminus ad quem. 216. Quae vindicta damnanda. 217.
9. Condicta certamina ferè semper illicita. 218-220.
CAP. XVI. De jure extraordinario; & jure omnium communi. 221.
1. Tempore mutato nonnunquam mutantur officia. 221.
2. Exceptiones causis tantum gravissimis dandae. 222. diluuntur objectiones. 223.
3. Doctrinae hujus cautiones. 225-226.
3. Humani generis jura communia. 226-228.
CAP. XVII. De juris abolitione, &c. 228.
1. Tribus modis abolentur obligationes. Solutione, cessione, & conditionis defectu. 228.
2. De litibus in libertate dirimendis. 230.
3. De interpretatione, ejusque regulis. 231-233.
LIB. III. Occonomices & politices elementa.
CAP. I. De Conjugio. 234.
1, 2. Conjugia necessaria & naturalia. 235.
3. Plato notandus aliique. 237.
4. Coercenda venus nefanda, amoresque vagi. 238.
5. Matrimonii leges quatuor. 239-241.
6. Matrimonii impedimenta naturalia & moralia, aetas inhabilis, contractus prior, & arcta sanguinis conjunctio. 242-245.
7. Rupudiorum causae. 245, 246.
CAP. II. De parentum & liberorum officiis. 247.
1. Potestatis parentalis fundamentum & fines. 247.
2. Utrique parenti competit, nisi eam abdicent. 248.
3. Legibus civilibus augeri potest. 252.
4. Liberorum parentumque officia. 252.
CAP. III. De herorum & servorum jure. 251.
1. Unde orta servitus. 251. ejusque leges variae. 252.
2. De servis ob damnum datum aut delictum; quaenam jura ipsis manent. 253. Quo jure detineantu captivi. 254-258.
3. Herorum & servorum officia. 254-258.
CAP. IV. De civitatum origine.
1, 2. Quaenam homines ad vitam civilem invitarunt. 258-262.
3. Non rectè per vim constitui potest civitas. 258-262.
4. Vitae civilis opportunitates. 258-262. civitas definitur. 263. civile & despoticum contraria. 263.
CAP. V. De interna civitatum structura, & summae potestatis partibus. 264.
1. Ex solo populi consensu oritur jus imperandi. 234. unica exceptio. 265.
2. Tres actus in imperio constituendo. 265. quo modo ad posteros transmittatur obligatio civilis. 266.
3. Civitas una persona. 267. quale jus omne publicum. 268.
4. Potestatis summae partes immanentes vel transeuntes. 268. Immanentes tres. 268. Transeuntes duae. 269. Jus imperii eminens. 269. Jura majestatis minora. 270.
5. Quis summum habet imperium 270. Non semper est infinitum aut perpetuum. 270. In omni civitate majestas eadem. 271. Quaenam civitates feoderatae, quid systema civitatum, 271.
CAP. VI. De variis rerumpub. formis. 272.
1. Simplicium tria genera. 272.
2. Cujusque plures species. 272-274. Mixtarum ingens numerus. 272-274.
3. Qnatuor in politia spectanda. 272-274. Imperii nexus inter cos qui reipub. praesunt. 275. Dominium est unicum potestatis fundamentum, 275. Absint parum civilia jura aut privilegia. 276. Quid praecipuè per politiam praecavendum. 276. Quis civium numerus maximè idoneus. 277.
4. Monarchiae opportunitates, legibus circumscriptae praecipuè. 278. Aristocratiae commoda & incommoda. 278. Democratiae 278, 279. Tabellarum usus, 278, 279.
5. Formae mixtae omnium optimae. 278, 279. Quae praecipuè in iis observanda. 280-282.
CAP. VII. De Summi Imperii Jure, ejusque acquirendi rationibus. 283.
1. Potestas in diversis civitatibus diversa. Quae justa. 283. De Imperii Jure Divino. 284.
2. Populo sui defendendi jus est, etiam contra eos qui Reipub. praesunt. 285.
3. Interregni natura. 286.
4. Officia adversum Reges. 287.
5. Libertas naturalis & civilis. 288.
6. Qualis imperatorum sanctitas aut majestas, & unde orta. 289.
7. Nulla imperii forma a Deo praescripta. 290.
8, 9. Quale jus imperii ex victoria oriri potest. 290-293.
10. Regna patrimonialia nullo jure arrogantur. 294.
11. De succedendi jure, quique regnorum haeredes excludendi. 295.
12. De Regis aut populi jure in colonias. 297.
CAP. VIII. De Legibus condendis & Jurisdictione. 298.
1. Quousque circa hominum sententias, ritusque sacrorum, pertineat potestas civilis. 298-301.
2. Virtutes in civitate sovendae. Temperantia. 301-303.
3. Diligentia & industria. 301-303.
4. Justitia. 304.
5. Fortitudo, & scientia militaris. 305.
6. Cavendum contra exterorum in civitate potestatem. 306.
7. Legum civilium materia. 306.
8. Legum sanctiones. Existimatio, honor. 307.
9. Poenae & castigationis natura. 308. poenarum mensura. 308. Quae p r o t w p u l h y i m damnanda.
10. De poenis universitatum. 310.
11. Leges de tributis sanctissime servandae. 311.
12. Civium officia & obligationes adversus civitatis Rectores. 311.
CAP. IX. De Jure Belli. 323.
1. Belli jura eadem quae in libertate, 323. Bellum solemne. 323. Indictio non necessaria. 314.
2. Jus gentium necessarium & voluntarium. 314. Belli causae & termini. 315. quae fallendi artes licitae. 315.
3. Jura voluntaria. 316.
4. Quo jure res hostium capiuntur. 317.
5. Quae civitates medias spectant jura. 318-322. de perfugis protegendis. 318-322.
CAP. X. De Foederibus, Legatis, & Civitatum deletione 318-322.
1. Quando danda exceptio vis & metus. 318-322. Foedera realia & personalia. 323.
2. Omnes legati liberarum civitatum pares. 323. Legatorum jura. 325.
3. De Civili vinculo solvendo. 326.
4. Quo Jure civitas sui partem, aut provinciam, aut civem strenuum & fortem dedere potest. 327.
5. Civitate deleta, quo jure sint cives & provinciae. 328. Civium manente civitate officia. 329.