INDEX
Propositionum, Lemmatum, & Corollariorum,
 
Quæ in 1. 2. & 3. Principiorum Philosophia partibus continentur.
 
PARS I.
 
1. Prop. De nulla re possimus absolute esse cersi, quamdiu nescimus nos existere.
11
2. Ego sum debet esse per se notum.
12
3. Ego, quatenus res constans corpore, sum, non est primum, nec per se cognitum.
12
4. Ego sum non potest esse primum cognitum, nisi quatenus cogitamus.
12
Cor. Mens notior est corpore.
13
5. Dei existentia ex sola ejus naturæ consideratione cognoscitur.
18
6. Dei existentia ex co solo, quod ejus idea sit in nobis, à posteriori demonstratur.
19
7. Dei existentia demonstratur eriam ex co, quod nos ipsi habentes ejus ideam existamus.
20
Lem. I. Quò res suâ naturâ perfectior est, ed majorem existentiam, & magis necessariam invohit; & contrà, quò magis necessariam existentiam res sua natura involvit, eò perfectior est.
24
Coroll. Quicquid necessariam existentiam involvit, est Deus.
25
Lem. 2. Qui potentiam habet se conservandi, ejus natura necessariam involvit existentiam.
25
Corol. Deus potest efficere id omne, quod clarè percipimus, proutid ipsum percipimus.
26
8. Mens & corpus realiter distingmmtur.
27
9. Deus est summe intelligens.
27
10. Quicquid perfectionis in Deo reperitur, à Deo est.
28
11. Non dantur plures Dii.
29
12. Omnia quæ existunt, à sola vi Dei conservantur.
29
Cor. I. Deus est omnium terum Creator.
30
Cor. 2. Res nullum ex se habent essentiam, quæ sit causa cognitionis Dei: sed contrà, Deus est causa rerum, ctiam quoad earum essentiam
30
Cor. 3. Deus non sentit, nec proprié percipit.
31
Cor. 4. Deus est causalitate prior rerum essentia & existentiâ.
31
13. Deus est summe verax.
31
14. Quidquidclare, & distincte percipimus, verum est.
31
15. Error non est quid positivum.
32
16. Deus est incorporcus.
36
17. Deus est ens simplicissimum.
37
Cor. Dei intelligentia, voluntas, seu Decretum & Potentia, non distinguuntur, nisi rations ab ejus essentiâ.
37
18. Deus est immutabilis.
38
19. Deus est æternus.
38
20. Deus omnia ab æterno præordinavit.
38
Cor. Deus est summe constans in suis operibus.
39
21. Substantia extensa in longum, latum, & profundum revera existit: Nosque uni ejus parti uniti sumus.
39
PARS II.
 
Lem. 1. Ubidature extensio sive Spatium, ibidatur necessariò Substantia.
45
Lem. 2. Rarefactio & Condensatio clarè & distinctè à nobis concipiuntur; quannis non concedamus, corpora in rarefactione majus spatium occupare, quam in condensatione.
46
1. Prop. Quamvis durities, pondus & veliquæ sensiles qualitates à corpore aliquo separentur, integra remanebis nihiluninus natura corporis.
46
2. Corporis sive Materiæ natura in sola extensione consistit.
47
Cor. Spatium & Corpus in re non disserunt.
47
3. Repugnat, ut detur vacuum.
48
4. Una pars corporis non majus spatium occupat unâ vice, quàm aliâ, & contrà idem spatium unà vice non plus corporis continet, quam aliô.
49
Cor. Corpora, quæ æquale spatium occupant, putà aunon & aër, æque multum materiæ, sive substantiæ corporeæ habent.
49
5. Nullæ dantur Atomi.
50
6. Materia est indefinite extensa, materiaque cæli, & terræ una eademque est.
51
7. Nullum corpus locum alterius ingreditur, nisi simul illud alterum locum alicujus alterius corporis ingrediatur.
56
8. Cum corpus aliquod locum alterius ingreditur, codem temporis momento locus ab eo derelictus ab alio corpore occupatur, quod ipsum immediatè tangit.
56
Cor. Inomni motu integer Circulus corporum simul movetur.
58
9. Si canalis A B C circularis sit aqua plenus, & in A sit quadmplo latior, quam in B, eo tempore, quo illa aqua (vel aliud corpus fiuidum) quæ est in A versus B incipit moveri, aqua, quæ est in B quadruplo celerius movebitur.
58
10. Corpus fiuidum, quod per Canalem A B C mavetur, accipit indefinitos gradus celcritatis.
59
11. In materia, quæ per canalem A B C fluit, datur divisio in particulas indefinitas.
59
12. Deus est causa principalis motus.
60
13. Eandem quantitatem motus & cuietis, quam Deus semel materiæ impressit, etiammum suo concursu conservat.
60
14. Unaquæqueres, quatenus simplex & indivisa est, & in se solá consideratur, cuantum in se est, semper in codem statu perseverat.
61
Cor. Corpus, quod semel meactur, semper moveri pergit, nisi à causis externis retardetur.
62
15. Omne corpus motum ex seipso tendit, ut secundum lineam rectam, non vero curvam pergat moveri.
62
Cor. Omne corpus, quod secundum lincam curvam movetur, continuo à linca, secundum quam ex se pergeret moveri, desiectit; idque vi alicujus causæ externæ.
63
16. Omne corpus quod circulariter movetur, ut lapis ex. gr. in fundâ; continuo determinatur, ut secundum tangentem pergat moveri.
63
17. Omne corpus, quod circulariter movetur, conatur recedere à centro circuls, quon describit.
66
18. Si corpus aliqued, putà A, versus aliud corpus quiescens B invveatur, nec tamen B propter impetum corporis A aliquid suæ quietis amittat; neque ctiam A sui motus aliquid amittet; sed eandem quamitatem motus, quam antea habebat, prorsus retinebit.
67
19. Motus, in se spectatus, dissert à sun determinatione versus certam aliquam partem: neque opus est, corpus motum, ue in contrariam partem firatur sive repellatur, aliquamdiu quiescere.
67
Cor. Motus non est motui contrarius.
68
20. Si corpus A corpori B occurrat, & ipsum secum rapiat; tantum motus, quantum B propter occursum A ab ipso A acquarit, de suo motu A amittet.
68
21. Si corpus A duplo majus sit, quam B, & æquè celeriter moveatur; habebit ctiam A duplo majorem motum, quam B, sive vim ad æqualem celeritatem cum B rctinendam.
68
22. Si corpus A æquale sit corpori B, & Aduplo celerius, quàm B meveatur, vis sive motus in A, crit duplus ipsius B.
69
Cor. I. Quo corpora tardius moventur, co magis de quiete participant.
69
Cor. 2. Si corpus A duplo celerius moveatur, quam corpus B, & B duplo majus sit, quam A, tantundem motus est in B majori, quam in A minori, ac proinde ctiam æqualis vis.
70
Cor.3. Motus à celeritate distinguitur.
70
23. Cum modi alicujus corporìs variationem pati coguntur, illa variatio semper crit minima, quæ dari potest.
71
24. Reg. 1. Si duo corpora, puta A & B essent planè æqualia, & in directum, versus se invicem æquè velociter movercutur; cum sili mutuo occurunt, utrumque in contrariam parum reflectetur nullà suæ celeritatis parte amissa.
71
25. Reg. 2. Si mole essent inæqualia, B nompe majus, quam A, cæteris ut prius positis, tunc solum A reflecteur, & utrumque càdem celeritate perget moveri.
72
26. Si mole & celeritate sint inæqualia, B nempe duplo majus, quam A; motus vero in A duplo celerior, quam in B, cæteris ut prius positis, ambo in conerariam parrem reflectentur, unoquoque suam, quam habebant, celeritatem retinente.
72
Cor. Determinatio unius corporis æqualem vim requirit, ut mutetur, quam motus.
73
27. Reg. 3. Si mole sint æqualia, sed B tantillo celerius moveatur, quam A; non tantum A in contrariam partem reflecteur; sed etiam B dimidiam partem celeritatis, quá Aexcedit, in A transferet & ambo æquè celeriter pergent moveti versus candem partem.
73
Cor. Quò corpus aliquod celerius movetur, co magis determinatum est, ut, secundum quam lineam movetur, moveri pergat: & contra.
74
28. Reg. 4. Si corpus A plane quiesceret, essetquo paulò majus, quam B; quacunque cum celeritate B moveatur versus A, nunquam ipsum A movebit; sed ab eo in contrariam partem repellerur, suum integrum motum retinendo.
75
29. Reg. 5. Si corpus quiescens A esset minus, quam B, cum quantumvis B tarde versus A moveretur, illud secum movebit, partem scilicet suimotus ei talem transsercndo, ut ambo postea squè celeriter moveantur.
77
30. Reg. 6. Si corpus A quiescons esset accuratissunè æquale corpori B versus illud moto, partim ab ipso impelleretur, partim abspso in contrariam partem repelleretur.
78
31. Reg. 7. Si B & A versus eandem partem moverentur, A quidem tardius, B autem illud insequens celerius, ita ut ipsiom tandem attingeret, essetque A majus, quam B, sed excessus celeritatus in B esset major, quam excessus magmtudinis in A; tum B transferes tantum de suo tu in A, ut ambo postea æque celeriter, & in casdem partes progrehantur. Si autem coentra excessus magnitudinis in A esset major, quam excessus celeritatis in B; in contrariam partem ab ipso reflecterctur, motum omnens sutum retinendo.
78 & 79
32. Si corpus B undequaque cingatur à corpusculis motis, ipsiam æquali vi versus omnes partes simul pellentibus, quamdiu nulla alia causa occurrit, ineodem loco immotum manebit.
80
33. Corpus B, iisdem, ut supra positis, vi quantunress parvâ adventitia, versus quamcunque partem mor cri potest.
80
34. Corpus B, iisdem positis ut supra, non potest celerius movers, quam à vi externà impulsum est, quamvis particulæ, à quibus cingitur, longè celerius agitentur.
81
35. Cum corpus B sic ab externo impulsu movetur, maximam partem sui motus à corporibus, à quibus continuo cingitur, accipit, non autem à vi externa.
81
36. Si corpus aliquod, ex. gr. manus nostra, quaquaversum æqualimotu moveri posset, ita ut nullis corporibus ullo modo resistat; necessario in illo spatio, per quod sic moverctur, tot corpora versus unam partem, quam versus quamcumque aliam, æqualis inter se, & æquali cum manu vi celeritatis movebuntur.
82
37. Si corpus aliquod, puta A, quacumque parva vi versus quamcumque partem moveri potest, illud necessario cingitur à corporibus, quæ æquali inter se celeritate moventur.
84
PARS III.
 
1. Prop. Partes materiæ, in quas primò fuit divisa, non crant rotundæ, sed angulosæ.
90
2. Vis, quæ essecit, ut materiæ particulæ circa propria centra moverentur, simul effecit, ut particularum anguli mutuo occursu attererentur.
90
INDEX
 
Capitum & Materierum,
 
In 1 & 2 Parte Appendicis contentarum.
 
PARS I.
 
CAP. I.
 
De Ente Reali, Ficto, & Raticnis.
 
Entis definitio.
93
Chimæra, Ens fictum, & Ens rationis non eise entia.
93
Quibus cogitandi modis res retineamus.
94
Quibus cogitandi modis res explicemus.
94
Quibus cogitandi modis res imaginemur.
94
Entia rationis cur non fint Ideæ rerum, & tamen pro iis habeantur.
94
Male dividi Ens in reale & rationis.
95
Ens rationis quomodo dici possit merum nihil, & quomodo Ens reale.
95
In Rerum investigatione Entia realia cum entibus rationis non confundenda.
95
Quomodo Ens rationis, & Ens fictum distinguantur. Entis divisio.
96
CAP. II.
 
Quid sit esse Essentiæ, quid esse Existentiæ, quid esse ideæ, quid esse Potentiæ.
 
Creaturas in Deo esse eminenter.
97
Quid sit esse essentiæ, existentiæ, ideæ, acpotentiæ.
98
Hæc quatuor a se invicem non distingui, nisi in creaturis.
98
Ad quæstiones quasdam de Essentia respondetur.
98
Cur auctor in definitione essentie ad Dei attributa recurrit.
99
Cur aliorum definitiones non recensuit.
99
Quomodo distinctio inter essentiam & existentiam facile addiscatur.
99
CAP. III.
 
De eo, quidest Necessarium, Impossibile, Possibile & Contingens.
 
Quid hic per affectiones intelligendum sit.
100
Affectionum definitio.
100
Quot modis res dicatur necessaria & impossibilis,
100
Chimæram commode ens verbale vocari.
101
Res creatas, quoad essentiam & existentiam à Deo dependere.
101
Necessitatem, quæ in rebus creatis à causa est, esse vel essentie vel existentiæ; at hec duo in Deo non distingui.
101
Possibile & contingens non esse rerum affectiones.
102
Quid sit possibile, quid contingens.
102
Possibile, & contingens esse tantum defectus nostri intellectus.
102
Conciliationem libertatis nostri arbitrii, & preordinationis Dei, humanum captum superare.
103
CAP. IV.
 
De Duratione & Tempore.
 
Quid sit Æternitas.
104
Quid Duratio.
104
Quid Tempus.
104
CAP. V.
 
De Oppositione, Ordine, &c.
 
Quid sint Oppositio, Ordo, Convenientia, Diversitas, Subjectum, Adjunctum, &c.
105
CAP. VI.
 
De Uno, Vero, & Bono.
 
Quid sit unitas.
105
Quid sit multitudo, & quo respectu Deus dici possit unus, & quo respectu unicus.
105
Quid sit verum, quid falsum tam apud vulgum, quam apud Philosophos.
106
Verum non esse terminum transcendentalem.
106
Veritas & vera idea, quomodo differant.
106
Quænam sint Proprietates Veritatis? Certitudinem non esse in rebus.
107
Bonum & malum tantum dici respective.
107
Quare aliqui bonum Metaphysicum statuerunt.
107
Res & conatus, quo res in statu suo perseverare conantur, quomodo distinguantur.
108
An Deus ante res creatas dici possit bonus.
108
Perfectum quomodo dicatur respective, quomodo absolute.
108
PARS II.
 
CAP. I.
 
De Dei Æternitate.
 
Substantiarum divisio.
109
Deo nullam durationem competere. Causæ, ob quas Authores Deo durationem tribuerunt.
110
Quid sit æternitas.
111
CAP II.
 
De Unitate Dei.
 
Deum esse unicum.
112
CAP. III.
 
De Immensitate Dei.
 
Quomodo Deus dicatur infinitus, quomodo immensus.
113
Quid vulgo per Dei immensitatem intelligatur.
113
Deum esse ubique probatur.
114
Omnipresentia Dei explicari nequit.
114
Dei Immensitatem à quibusdam statui triplicem; sed male.
114
Dei potentiam non distingui ab ejus essentia.
114
Necillius Omnipresentiam.
115
CAP. IV.
 
De Immutabilitate Dei.
 
Quid sit Mutatio, quid Transformatio.
115
In Deo Transformationem locum non habere.
115
Quæ sint Mutationis causæ.
115
Deum non mutari ab alio.
116
Nec etìam à se ipso.
116
CAP. V.
 
De Simplicitate Dei.
 
Rerum Distinctio triplex, Realis, Modalis, Rationis.
116
Undenam omnis compositio oriatur, & quotuplex sit.
117
Deum esse Ens simplicissimum.
117
Dei Attributa distingui tantum ratione.
118
CAP. VI.
 
De Vita Dei.
 
Quid vulgò per vitam intelligant Philosophi.
118
Quibus rebus vita tribui possit.
119
Quid sit vita, & quid sit in Deo.
119
CAP. VII.
 
De Intellectu Dei.
 
Deum esse omniscium.
120
Objectum scientiæ Dei non esse res extra Deum.
120
Sed Deum ipsum.
121
Quomodo Deus noscat peccata, & entia rationis, &c.
121
Quomodo singularia, & quomodo universalia.
121
In Deo tantum unam esse & simplicem ideam.
122
Quæ sit Dei scientia circa res creatas.
122
CAP. VIII.
 
De Voluntate Dei.
 
Quomodo Dei essentia, & intellectus, quo se intelligit, & voluntas, qua se amat, distinguantur, nos nescire.
123
Voluntatem & Potentiam Dei, quoad extra, non distingui ab ejus intellectu.
123
Deum improprie quædam odio habere, quædam amare.
123
Cur Deus homines monet, cur non salvat abique monitione: & cur impii puniantur.
124
Scripturam nihil docere, quod lumini nature repugnet.
124
CAP. IX.
 
De Potentia Dei.
 
Quomodo Omnipotentia Dei intelligenda sit.
125
Omnia esse necessaria respectu decreti Dei, nen autem quædam in se, quædam respectu decreti.
125
Quod si Deus aliam fecisset rerum naturam, etiam nobis alium debuisset dare intellectum.
126
Quotuplex sit Potentia Dei.
126
Quid absoluta, quid ordinata, quid ordinaria, quid extraordinaria.
126
CAP. X.
 
De Creatione,
 
Quid sit Creatio.
127
Creationis vulgaris Definitio rejicitur.
127
Propria explicatur.
127
Accidentia & modos non creari.
128
Nullum fuisse tempus aut durationem antecreationem.
128
Eandem esse Dei operationem mundi creandi, quam conservandi.
128
Quænam sint creata.
128
Quomodo Dei cogitatio á nostra differat.
129
Non esse quid extra Deum Deo coæternum.
129
Quid hic vocibus, ab æterno, denotetur,
129
Non potuisse aliquid ab æterno creari, probatur.
129
Ex eo, quod Deus sit æternus, non sequi illius affecta etiam esse posse ab æterno.
130
Deum, si necessario ageret, non esse infinitæ virrutis.
130
Unde habeamus conceptum majoris durationis, quam est hujus mundi.
131
CAP. XI.
 
De Concursu Dei.
 
Quomodo Dei Conservatio se habeat in rebus determinandis ad operandum.
133
Divisionem attributorum Dei vulgarem magis esse nominis, quam rei.
133
Autoris propria Divisio.
134
CAP. XII.
 
De Mense Humana.
 
Angelos non esse Metaphysicæ, sed Theologicæ considerationis.
134
Mentem humanam non esse ex traduce, sed à Deo creari: at, quando creetur, nesciri.
134
Quo sensu anima humana sit mortalis.
134
Quo verò sensu immortalis.
135
Illius immortalitas demonstratur.
135
Deum non contra, sed supra naturam agere, & quid hoc sit secundum authorem.
135 & 136
Cur aliqui putent, voluntatem non esse liberam.
136
Quid sit voluntas.
136
Dari voluntatem.
136
Eamque esse liberam.
137
Nec confundendam cum appetitu.
137
Nec aliquid esse præter ipsam mentem.
138
Cur Philosophi mentem cum rebus corporeis confuderunt.
139