COMMATUM
PHILOSOPHEMATUM
MISCELLANEORUM
SUMMULAE.
DISSERTATIO
DE INFINITO.
SECTIO PRIOR.
DE
Conceptu Infiniti.
§ I. Quaecunque existunt humane menti pervestigabilia, praeterquam Infinitum.
264
II. De Infinito tamen niens nostra, etsi finita, rectè disputat.
265
III. Neque ideò quicquam quod finitatem suam excedat conari, credendum est.
266
IV. De Infinito disputari, cur re verâ noluerit Cartesius?
267
V. Triplex circa infiniti in nostra mente conceptum controversia.
268
VI. Ad cujus intelligentiam prastructa tres hypotheses.
269
VII. Infinies conceptum esse negativam, evincit ejus ad mentem creatam disproportio:
270
VIII. Nec non Infiniti secundum rem & conceptum indivisibilitas.
270
IX. Iniqua inter ideam negativam tenibrarum, & cam quae Infiniti est, comparatio.
271
X. Negativum Infiniti conceptum mens nostra quo modo former?
272
XI. Pasitivam Infiniti ideam non arguit, quod plus in Infinito esse intelligitur realitatis, quam in finito.
273
XII. Conceptum Infinitis eo qui finiti est in mente nostra priorem non esse, demonstratur.
274
XIII. Neque obstat, defectum finit intelligi ex comparatione majoris, puta Infiniti.
275
XIV. Si natura ordino idea Infiniti in rusnie nostra sit prior, non sibi constare novam methodum, ostendirer.
276
XV. Infinitum clarâ & distinctâ ideâ àfinita mente concipi, repugnat.
277
XVI. Neque satisfacit distinctio inter conceptum totius Infiniti, & singularum in eo perfectionum.
278
XVII. Non etiam juvat plus realitatis, quod in idea Infinitis contineridicitur.
278
XVIII. Res in quibus minus perfectionis est clarius plerumquè nobis intelliguntur.
279
XIX. Errores circa ideam Infiniti perpetuum Meditationum Cariesianarum e p x w t o n Y o u d
280
SECTIO POSTERIOR,
DE
Extensione Infinita.
§. XX. De Infinita materia extensione quastio est longissimae conseqitentia.
283
XXI. Infinitam Universi diffusionem agnoscit prae aliis rotundè Epicurus.
284
XXII. Cartesianorum Verticum in indefinita mundi extensione cum innumeris Epicuri in infinito universo mundis consensus.
285
XXIII. Universi extensionem verè infinitam statuere, aequè as Epicurus, necesse hahet Cartesius.
286
XXIV. Cui difficultati frustrà sese bic subducere laborat.
287
XXV. Cartesia dissertatio, quâ suam aperit de Infinita universi materia sementiam.
288
XXVI. Alia ejusdem in candem rem adducta loca praecipua.
289
XXVII. Philosophationis Cartesiana summa omnis capitibus quibusdam comprehensa.
291
XXVIII. Veram extensionis Infinitatem eis asseri, observatione unâ atquo alterâ ostenditur.
292
XXIX. Distinctio Cartesii inter Infinitum & Indefinitum non bie aufert difficultatem.
293
XXX. Mundi extensio quo sensu affirmanda Infinita, Indefinita, Finita?
294
XXXI. Materiam Universi & extensam esse, & partibus constare, pranotatur.
295
XXXII. Finitas partes Infinite extensioni constituendae non sufficere, ostenditur.
296
XXXIII. Etiam partes numero infinitas in Infinita extensione admitti non posse, docetur.
298
XXXIV. Neque ex partibus extensione infinitis Infinitam extensionem componi, evincitur.
299
XXXV. Imò ne alierâ quidem parte infinitas partes extensionem totam Infinitam conficere posse, demonstratur.
300
XXXVI. Ex quibus omnibus, extensum nullam, ob ipsam sui extensionem, Infinitum dari, aut dari pob e, concluditur.
301
XXXVII. Quod idem ov rei corporea natura & attributis quibustibet, pluribus instantiis conficitur.
302
XXXVIII. Essentia solius Dei Infinita extensionis cujusvis Infinitatem evertit.
303
XXXIX. Immensitas Divina extensionem mundi Infinitam non patitur.
304
XL. Divinae Porentiae infinitas, & liberrimum in rem creatam dominium, cum Infinita hujus extensione non consistit.
305
XLI. Deniquè, extensionis Infinitas inimica est Divinae Sapitentiae, Unitati, Incomprehensibilitati, AEternitats.
307
XLII. Difficultas de spatiis imaginariis, que veram in suo conceptu involvant extensionem, aufertur.
307
XLIII. Quamque ea sit inefficax. ad impugnandam finitam mundi extensionem, duplici instantia ostenditur.
309
XLIV. Non qui mundi extensionem finitam cogitat, quicquam sentit de se superbum, de Deo minus magnificum.
310
XLV. Non ad extensionem quamlibet finiendam, aliud corpus ambiens cum Epicuro admittere necessuns est:
312
XLVI. Cùm id corpori accidat, non qua simpliciter finito, sed qua parti Universi.
313
XLVII. Omnipatentia Divinae Immensitas pro possibili extensione Infinita nil concludit.
314
XLVIII. Detegitur indè petita sophisticatio, non und in banc rem allarâ instantiâ.
315
XLIX. Demonstrationis, de extensione necessariò finita, Porismata, Cartesianam Physicam subvertentia.
316
DISQUISITIO
DE
NULLIBITATE SPIRITUUM.
§. I. Nullibilatis nomen merito in bac Disquisitione usurpatum, neque sine exemplo.
318
II. Nullibismi spirituum asserter primarius Cartesius;
319
III. Contendens, non nisi operationum respectu dici posse spiritus Ali cubi esse.
320
IV. Praeivit olim bâc sententiâ Cartesio Valentinus Waigelius.
320
V. Opinionis Weigelianae atque Cartesiana consensus.
321
VI. Ex operationibus spirituum in aliquo Ubi essentialis eorundem in illo praesentia infertur.
322
VII. Frustrà ad actionem spiritâs transemitem ejus Alicubi restringi:
323
VIII. Lis imprimis, qui motus corporis cum actione spiritus bibit habere per se coromercii opinantur,
323
IX. Arctissima mentis humanae cum corpore conjuctio prasentiam spiritus essentialem validè adsirnit.
324
X. Nec non mystica, quam dictat fi des, duarum naturarum in candem Christi personam unio.
325
XI. Essentiaelini Dei Omnipraesentiam Nullihistica sententia palam evertit.
326
XII. Coelumque beatorum inducit reperiendum nuspiam locorum.
327
XIII. Nequaquam ex vulgi errore natum axioma, Omne quod est Alicubi est.
328
XIV. Neque spirituum Ubi obstat spatium, quod cum corpore sit idem.
329
XV. Quale sit spirituum Alicubi, & quâ ratione nobis concipiendum?
330
XVI. Spirituum Alicubi non tollit nonextensa illorumnatura.
331
XVII. Forgaei in banc rem dictum, & quadam in id observatiunculae.
332
XVIII. Corporis, cui spiritus coëxislit, aucta vel diminuta quamitas hujus Alicubi nil prajudicar.
333
XIV. Sola spirita, nullo corpore, existente, etiam illi suum competis Ubis & quo modo?
334
XX. Actio spiritûs transiens, cum bic aut illìo esse non facit, sed tamùm indicat.
335
XXI. Nullibistis nulla de affictis sibi opinionibus querelarum causa.
336
XXII. Cartesianorum de ubi Dei essentiali decepirices voces.
337
XXIII. Ob quas illis meritò objectas perperans irascitur Doctiss. Poìretus.
338
XXIV. Non enim illis à me notatus ipse, sed eis utenses Cartesiani.
339
XXV. Verba Viri docti nultâ interpretatione à une còrrupta:
341
XXVI. Sed ab ipso, in Cartesianorum gratiam, in alienum sensum frustrà detorta.
342
XXVII. Presentiam Dei ebentialem qui negat, nùllam vere fateri potest.
344
XXVIII. Lis de Divina praesentia quam maximè super re ipsa, non tantum super ejus modo.
345
XXIX. H. Mori in Nullibistas dicto Disquisitio clauditur.
346
INDEX.
EXERCITATIO
DE
HOMINE AUTOMATICO.
§. I. Asumptarum hypothesium falsitas fertilis plerorumque errorum cansa.
349
II. Admissi in brutis motus automatici iisdem in hominibus admittendis viam parant.
350
III. Hominem Automaticum quem, & que sensu, admittat Cartesius?
350
IV. Per eum inane reipsâ redditur & superstuum ànimae rationalis in corporis motus inperium.
351
V. Deleturque prorsus efficax mentis, tanquam vera causa, in motus corporeos influxus.
352
VI. Occurritur exceptiunculis, quibus palliatur opinionis absurditas.
354
VII. Obstat homini Automatico impeditus corporis motus ad mentis agritudinem, abstractam meditationem, & separationem in morte.
355
VIII. Homo Automaticus patronos suos incertos reddis, nùmbòna hominum pars animâ rationali gandeat?
356
IX. Operationes brutorum pro automaticis hominis motibus nihil concludunt.
358
X. Muliae hominis Operationes rationem habent causans, etsi inconsultâ eâ fieri videantur.
359
XI. Actiones etiam purè animales à rationali anima proficisci possunt.
360
XII. Motus corporis, qui passiones animicomitantur, mentem habent principium sui, & quousque voluntarii?
361
XIII. Convulsionum motus ipse ab anima est; inordinatio à perturbata corporis dispositione.
362
XIV. Automata artefacta pro rerum naturalium motibus automaticis concludendes nihil prosunt.
363
XV. Homines alios automata non ebe, ex ipso sermone Cartesianus scire nequit.
364
SUMMULARUM
DISQUISITIO
DE
CONTRADICT. DEO POSSIBILIBUS.
§. I. Contradictoria deum posse, prater Weigelium, vix quisquam ante Cartesium contendit.
367
II. Hujus in banc rem allegati textus, qui mentem ejusdun plenius explicant.
369
III. Contradictoriorum possibilitas cum primae causae sapientia nequaquam consistit.
371
IV. Non nostrae mentis finitudo, sed ipsa rei contradictoriae repugnantia causa existit, cur ejus idea formari nequeat.
372
V. Omnipotentia Divina in veram remterminatur, non in nibilum; adeoquè nec in contradictoria.
373
VI. Si contradictoria Deo possibilia sint, nihil fingi tam absonum potest, quod non efficere queat Deus.
375
VII. Si facere possit Deus ut contradictoria sint simul, etiam res contradictorias credendas proponere potest.
376
VIII. Admissa contradictoriorum possibilitate, nullius momenti existunt quecunque ab absurdo consequenti petita argumenta.
376
IX. Quin, subvertuntur omnia omnium disciplinarum, atque universae quam unquam habere porest homo certitudinis, fundamenta.
377
X. Potentiae Dei cum Volumate ejusdem confusio praecipua nevae assertionis basis.
378
XI. Objectorum diversitas evidens distinguendae Divinae Potentiae à Voluntate fundamentum.
379
XII. Eandem distinctionem evincit aliter sese habens Potentiae, aliter Voluntatis Divinae, exercitium,
380
XIII. Neque, quandò Potentia Dei à Voluntate distinguitur, ideòminus éfficax aut perfecta hac agnoscitur.
381
XIV. Productio rerum cur ad Voluntatem Dei referatur, nullâ sapè factâ mertione Potentia?
382
XV. Rerum possibilitati fundandae sola sufficit Dei Sufficientia, citra ullam de Voluntate ejus cogitationem.
383
XVI. Nihil perfectionis divine libertati deirahitur, si contradictoria Deum efficere posse, negetur.
384
XVII. Possibilia, tametsi ad indifferemem primae causae voluntatem non reducantur, à Deo nihilominus dependent.
386
XVIII. Qua alia esse poluisient nanurareum, contradictariorum possibilitatom minimè probant.
387
XIX. Nullâ parte immodestia reus est, qui ad contradictoria insinitam posemiam non extendit.
387
XX. Proposita quastionis desifionens Philosopho minimè subtersugiendam eb e, ostenditur.
388
XXI. Absurdè dicitur Deus per Potentiam posse, quod idem effiseve nequeat per Bonisatem.
389
DISSERTATIO
DE
SENSUUM USU IN PHILOSOPH.
§ I. Difficultatis in cognoscendo vera causa est adminiculorum tùm defectus, tùm abusus.
393
II. Manifestum id in sensuum perceptionibus, quibus vimium adherent, cum plebeis, Epicurei:
393
III. Parùm verò tribuunt Sceptici & Platonici: Medium inter utrosque tenent Peripatesici.
394
IV. Illorum atque istorum errorem confutare haud opera pretium existit.
395
V. Cartesius bac parte Scepticismi suspicionem apud multos incurrit:
395
VI. Dum ad innatas ideas, non sensationes, in cognitione veri, attendere jubet.
396
VII. Ejus, quibus id inculcat, adducuntur loca:
396
VIII. Et Claubergiana in illa paraphrasis.
397
IX. In ca, qua mitigandae assertionis gratià ab utroque admiscentur, observatio.
398
X. Status questionis fixus, proposito paucis Cartesianae ab ertionis sensis genuino;
399
XI. Eique opposita antithesi, sensus non ad vivendum tantùm, etiam ad sapiendum, esse datos:
399
XII. Impingit Cartesii assertio in legem propriam, quâ amplissima Dei opera cogitare juber.
400
XIII. Item in aliam, quâ de rerum naturalium sine definire quioquam prohibet.
401
XIV. Sensus à philosophando remoti, ut major sit innatarum idearum necessitas.
401
XV. Quòque amplior esset in fingendis vorticofi mundi elementis libertas.
402
XVI. Ad primi veri cognitionem acquirendam, Sensibus uti jubet Sensuum Opifex Deus.
404
XVII. Imò &, ad confirmandum Fidei Divinae certitudinem subjectivam.
404
XVIII. Unde efficax, pro Sensu ultra animalis vitae regimen extendendo, argumentum.
405
XIX. Modus cognoscendi statum unionis consequens, Sensus ultra vitae animalis regimen patere, evin cit.
406
XX. Maximè, cùm in vitamoderanda Sensationum cum cogitationibus connexio nullum habeas, juxta novam hypothesin, usuns.
407
XXI. Rerum materialium existentiam Sceptici negare coäcti, tantùm quod Sensui nullum facerent in philosophando usum.
407
XXII. Citra Sensuum opem de plurimis corporum adjunctis accuratè philosophari non licet.
419
XXIII. Confirmantibus id suâ praxi ipsis dissentientibus.
411
XXIV. Negato Sensibus usu in philosophando, etiam expérientiae nullus manet locus.
412
XXV. Non existentia tantùm sed & natura corporum adjumento Sensuum intelligitur.
413
XXVI. Cavendum, ne sensus assumatur adaequatum cognitionis Philosophicae principium.
414
XXVII. Discernendae quoque sensationes verae à fallacibus, ex debitae attentionis conscientia.
416
XXVIII. Nec non, ex explorata recta organorum dispositione.
416
XXIX. Etiam, ex requisita objectiad organum comparati proportione.
417
XXX. Deniquè, ex constitutione medii legitima.
48
XXXI. Neque difficilius hac attenduntur, quam regulae quibus reguntur intellectûs perceptiones.
48
XXXII. Ex sensatione repetita debonae sensationis requisitis facilius constat.
419
XXXIII. Item, ex plurium sensuum de eadem re consentiente testimonio.
420
XXXIV. Sensuum fallaciae nil obstant, quo minus cis mens utatur incognoscendo vero:
421
XXXV. Haud magis quam errores intellectûs hujus usum in philosophando prohibent.
422
XXXVI. Sensuum erroribus, non minus quam intellectûs, corrigendis ad manum sunt remedia.
422
XXXVII. Fallaciae Sensuum; si hos philosophationi, etiam vitae moderamini ineptos faciunt.
423
XXXVIII. Innatae rerum ideae, si vel maximè dentur, absque Sensibus philosophationi non sufficiunt.
423
XXXIX. Quamvistoti composito Sensus conveniant, non ideò tamen ad vitae usum praecisè sunt restringendi.
424
XL. Sensus Sapiendi adminicula sunt, esti sapientes non sint qui eos semper sequuntur ducès.
425
XLI. Acumen sensuum in bratis, eos homini ad philosophandum esse inutiles, nequaquam arguit.
426
XLII. Cùm non Deo & Angelis, homini tamen ad intelligendum cur sensu opus sit?
427
XLIII. Quaecunque Sensui clara sunt, eadem qua talia menti existunt evidentia.
427
XLIV. Contrà, quae nullo modo sentimus, omnium difficillime intellegimus.
428
XLV. Intellectûs humani à Sensis dependentis explicatio & demonstratio, paucis theorematibus comprehensa.
429
EXERCITATIO
DE
Confectarüs ideae, quâ absolvitur Mens Humana
folâ Cogitatione.
§ I. Nullum prudenti Philosopho recipiendum dogma novum, cujus non cautè animo prospexcrit consequentias.
434
II. Confectariorum aliquot, quae post se trahit novella idea de humana mente, quae mera cogitatio sit, sylabus.
435
III. Assertionis, Dei essentiam omnem in cogitatione constituentis, cum ca quae mentem humanam solâ cogitatione absolvit, demonstrata connexio: Ejusdemque paucis detecta falsitas.
437
IV. Sententiae, non nisi duo in Deo attributa admittentis, cum eadem hypothesi ostensus nexus: Et patefacta breviter absurditas.
439
V. Deum ratione essentiae nuspiam esse, eadem hypothefis necessariò infert: Cujus dògmatis addita confutatio
442
VI. Definito Divinae Immensitatis, tantum per denominationem externam ab operatione desumptam, fluit ex eadem hypothesi: Ejus notata periculosa absurditas.
445
VII. Utriusque Naturae in Cloristo unionem sola operatione absolvere jubet eadem hypothesis: Reclamante artbodoxa Christianorum Eide.
449
VIII. Angelos esse nuspians, docere cogit hypothesis eadem: Dogmatis hujus Weigeliani confutatio.
452
IX. Angelos de ubi in ubi non moveri, eadem hypothesis infert: Ejus ab ertionis ostensa paucis falsitae
454
SUMMULARUM
EXERCITATIO
DE
Operationibus Brutorum.
§. I. Occasio Apologeticae hujus Exercitationis de Operationum in Brutis Principio Substantiali.
457.
II. Contreversiae totius summa brevi compendio exposita.
458
III. Praejudicium de mechanica mundi structura negata brutis aninia substantialis causa pracipua.
460
IV. Verae cognitionis brutorum to existunt testimonia, quot ferè eurundem obviae sunt operationes.
460
V. Subjtantialis operationum principii in brutis admittendi, propter non unamrationem, necessitas.
462
VI. Illi cedere coâctus Cartesius ipse controversiam banc in medio ferè relinquit.
463
VII. Sectatorum quidam, longius progressi, alii ad animam mundi Platonicam consugiunt; alii hominum quoque animam substantialem expungunt.
464
VIII. Consentit Auctoritas Sacra cum assertione de vera vitae & cognitionis in brutis principio substantiali.
465
IX. Bruta in mera Automata convertunt, qui nostrae assertions sese opponunt.
466
X. Asserta brutis vera cognitio nibil cisdem tribuit Rationalitatis;
467
XI. Cum non omnis perceptio necessariò sit ejusdem ordiñis & speciei:
469
XII. Docente id passim Scholâ Peripateticâ, nec diffitente Cartesiano Forgaeo.
469
XIII. Quae brutis substantiale principium verae cognitionis tribuit opinio, Vetus esi & maximè tritá.
470
INDEX.
EXERCITATIO
DE
Officio Philosophi circa Revelata.
§. I. Recentiorum quorundam circa res Revelatas periculosa Philosophémata.
475
II. Canta magis & pia Cartesii, de Officio Philosophi circa illas, Regula.
476
III. Brevis ejusdem analysis fusi explications substrata.
477
IV. Notatus Regula nexus cum praecedentibus, ad quorum complementum adducitur.
478
V. Ea, ceu memoriae insigenda, seriò inculcata homini Philosophe.
479
VI. Et rectè quidem, ac Revelatarum veritatum naturae convenienter.
480
VII. Revelatorum nomine quaenam hoc loco intelligenda?
481
VIII. Revelata credenda, oppositè ad ea quae sciuntur.
482
IX. Etiam credenda tanquam certissima omnium quae sciuntur.
482
X. Et rectè quidem, quoad certitudinem, credenda sciendis praeferuntur.
483
XI. Usus Regulae in apparenti pugna Revelationis cum Ratione.
484
XII. Quae ac qualis Ratio, Revelatis visa adversari, Cartesio hic intelligatur?
485
XIII. Pugna Rationis cum Revelatione apparens omnis, vera nulla:
487
XIV. Nec tamen minus apta intricando saepè sedulo veritatis indagatori.
488
XV. In ejusmodicasu Revelationi primas deferre jubet Cartesius.
488
XVI. Quod adeò verum, ut absque eo nulla stare possit Revelationis fides.
489
XVII. Explicati textûs Cartesiani summa compondifacta.
490
XVIII. Constanter Cartesius Rationi Revelationem praefert:
491
XIX. Et claram perceptionem ad res Fidei extendendam negat:
491
XX. Et res Revelatas omni lumine naturae certiores pronunciat:
493
XXI. Neque veritates Revelatas cum scientiis naturalibus misceri vult:
495
XXII. Sed. Philosophia à Theologia Revelata esse abstinendum.
496
XXIII. Quae omnia à Cartesio inculcata verè, prudenter, necessario, piè.
497
XXIV. Solùm malè quaecunque veritas Philosophica ex Script. hausta adharum abusum refertur.
497
XXV. Cartesii placita circa Sacra adviginti quinque capita revocatae.
498
XXVI. Recedit ab eis toto caelo bodierna Cartesianorum philosophandipraxis.
500
XXVII. Id nominatim dogma, quod omnem S. Seripturae auctoritatem à Ratione suspendit:
501
XXVIII. Quippe quod illius son aliam rationem babere potest arque bujus:
502
XXIX. Neque praeferte sinit lumen Gratiae lumini Naturae:
503
XXX. Neque Revelata certiora habere potest quam Naturalia.
503
XXXI. Cartesianae Regulae circa Re neglectus praecipua hodiernarum litium causa.
504
FINIS