Index eorum quæ
N HOC LIBELLO CON-
tinentur, cuius prior numerus paginam indicat, posterior materiam ipsam,
quo facilè quoesita inuenias.
IOANNES Mesue dicit aloën aperire uenas apertione sanguine spargente
9. nu. 1
Manardus in epistolis & Fuchsius libris erratorum dicunt contra Mesuen, aloën semper adstringere, nunquàm neque aperire neque sanguinem ciere
9. nu. 1
Errata quæ in simplicium medicamentorum facul tatibus enarrandis com mittuntur ab ignorantia methodi huius quæ simplicium medicamen torum facultatibus nos se docet ducunt originem
11. 2
Arabes licet multis locis lapsi fuerint, multis tamen numeris Græcorum studia ampliarunt,
11. 2
Aloë non est simplicis substantiæ sed compositæ
12. 3
Error medici cuiusdam Lu gdunensis in aloë
12. 3
Amaritudo iuncta adstrictioni iecur & lienem expurgat & pulmonem
13. 4
Adstrictio ex se sola ron potest in corporis profundum agere
14. 5
Qua facultate sunt amara medicamenta simul & adstringentia
14. 5
Qualia sunt medicamenta detergentia meatus expurgantia emplastica & infar cientia
15. 6
Amarum intensione fit nitrosi, sicut nitrosum salsi
15. 6
Amara omnia cutem detergunt & meatus expurgant
15. 6
Aloe multo plus aperit q adstringat
16. 7
Qualia medicamenta rarefacietia & detergentia seu rhyptica qualia aperientia seu anastomica densantia & obstruentia & quomodo differunt
17. 8
Aloë non obstante sua adstrictione corporis mea tus aperit
18. 9
Non potest lien per renes aut uesicam expurgari
18. 9
Aloë licet uasa expurgando bilem educat uentrem subducendo, non tamen est proprie medicamentum purgatorium
20. 10
Quomodo differunt medi camenta quæ propriè sunt purgatoria & quæ meatus expurgãdo uen trem subducunt
20. 10
Duo sunt genera purgationum & adtractionum humorum
20. 10
Absynthium no educit alte imbibita in truncis uentris ut aloe
21. 11
Purgatio fieri non potest nisi apertis meatibus per quas ipsa procedat
21. 11
Manardus & Leonardus facultates quas habet aloë ab adstrictione sua aliorum relatu nouerunt: sed no eas quas habet amaritudine licet multi sint alijs plures & euidentiores, pa gina
22. 12
Ratio cur Dioscorides & Galenus facultates aloes quas habet ab adstri ctione licet sint modicæ fusius tamen eas retulerunt quàm quas ha bet ab amaritudine pa gina
23. 13
Galenus in quinq; primis libris, scilicet de simplicibus medicamentis, generalem Methodum facultatum noscendarum omnium medicamentorum simplicium (si non à tota substantia operantur) complectitur, deinde in sex sequentibus libris eiusdem methodi lectorem in talium notitia exercet
24. 14
Facultatis medicamentorum quod à tota substantia operatur cogno scendæ nulla est methodus
24. 14
Empiricus est qui de simpliciu medicamentoru facultate citra methodum disputat
25. 15
Dioscorides sui temporis culpa inscius erat methodi huius quæ simpli cium medicamentorum facultates nosse docet: unde in illis enarrandis aliquando decipitur
25. 15
Amara & meatus expurgantia medicameta adstringentibus sunt qualitate & éffectu cotraria
25. 15
Aloë menses mouet & spu tum sanguinolentum
26. 16
Hierá pigra ratione aloës optime omnium menses suppressos euocat à bal neo data
26. 16
Disputatio quæ à ratione suscipitur aliquando lu bricum habet
27. 17
Exemplis probat, amara omnia sanguinem meatibus apertis ciere
27. 17
Exemplorum multitudine stupidorum animi excitantur
28. 18
Probat per experientiam amara aperire ora uenarum & sanguinem ciere
29. 19
Errat Manardus, qui putat centaurium minus superpurgatione menses ciere
29. 19
Superpurgatio qd & quomodo siat
29. 19
Responsio ad rationes Ma nardi & Fuchsÿ contra Mesuen
30. 20
Non sequitur, aloë uenarum ora claudit: ergo ipsa non aperit
30. 20
Medicamenta multa licet simplici sensu adperiant natura tamen sere omnia sunt composita
31. 21
Medicamenta simplicia no solum uarias sed & cotrarias facultates in se sæpius continent
31. 21
Adstringentia medicamen ta multa purgant & purgantia adstringunt
32. 22
Proprietas illa quæ dicitur cæca confugium est cæcæ multitudinis diuer sorum effectuum causas ignorantis
32. 22
Montuus medicus male ob diuersas aloës facultates confugit ad cæcam proprietatem
32. 22
Rhabarbarum multos habet & diuersos sapores & diuersas facultates
33. 23
Qui de illis quæ sensu nota sunt dubitat frustra de alijs inquirit
34. 24
Errores quatuor in rhabarbaro à multis medicis committi solent,
34. 24
Primus error fit quando rhabarbarum ustum da tur fluxui excoriatiuo
35. 25
Combusta omnia aliquid igneitatis, quod Aristo teles Empyreuma uocat, corrodentis retinent
35. 25
Adstringentia omnia combusta corrosiua fiunt
35. 25
Lotio medicamentorum quorumcunque rosionem non ustio tollit,
35. 25
Neruosa membra ulcerata sine ulla rosione siccari debent
37. 27
Acris mordensq; sanies lotione non ustione à medicamentis ausertur
37. 27
Rhabarbarum lotum non ustum dari debet fluxui intestinorum excoriatiuo
37. 27
Rhabarbarum assum nocet prædicto fluxui sicut & ustum
37. 27
Assatio motus est ad ustio nem
37. 27
Secundo errant qui spicam cum rhabarbaro dandam putant
38. 28
Amara adstringetibus sunt subtiliora, & crabiora acribus medicamentis
39. 29
Amara non proinde incidunt atque acria
39. 29
Amara medicamenta acribus arte uel natura adiuuantibus crassa & ui scosa educaunt
39. 29
Draguntium & scordium detergunt, incidunt, expurgant & roborant
40. 30
Cotrouersia de scordio inter medicos Grationopolitanos
40. 30.
Campegius Lugdunensis medicus docet no quid sed quid non sit scordium
40. 30
Scordion Græcorum herba est quam Barbara posteritas scegion ucl scegean uocat
41. 31
Posteritas barbara inuersione literaru uel omnimoda mutatione nomina medicamentorum multorum corrupit,
41. 31
Similitudo lubricum habet
41. 31
Scordium Græcorum & scegea barbaroru semper circa paludes aut in locis paludosis crescunt
42. 32
Non est cuiusuis sapores diuersos in uno medicamento complicatos nosse
42. 33
Scegea utuntur barbari ad eosdem affectus curandos ad quos utendum esse dicit Dioscorides & Galenus scordio
42. 33
Descriptio scordij secundum Dioscoridem omnino conuenit scegeæ barbarorum
43. 34
Agaricum licet sit proprie purgatorium uasa tamen suæ amaritudinis beneficio expurgat
43. 34
Artificiose pastilli de aga rico sunt confecti pagina
44. 35
Tanta est rhabarbari acri monia quanta est spicæ
45. 36
Aloë quia acrimonia caret propterea solum biliosa purgat & serosa
45. 36
Aloë adiuta acribus medicamentis non solum biliosa sed & crassa educit
45. 36
Hiera pigra medicamentum est artificiose com positum
45. 36
Galenus uidetur pugnantia referre de facultatibus hieræ pigræ
46. 37
Pueriliter dicit Manardus aloën ob debilitatem crassa educere non pos se
46. 37
Errant tertio multi medici dantes rhabarbari solum dilutu sine eiusdem substantia
47. 38
Ventriculus & hepar debent in omni penè mor bo roborari & quare
47. 38
Rhabarbari adstrictio nullo modo impedit eius expurgationem, sed contrà eiusdem amaritudo uiam facit eiusde adstrictioni
48. 39
Amara quæ acrimoniam, siue arte, siue natura sibi iunctam habent no solum biliosa, sed & crassa modo per aluum modo per urinam euocant
49. 40
Vestigia adstrictionis rha barbari post expurgationem relicta ea sunt quæ membra interna firmant & roborant
50. 41
Rhabarbarum cum tota substantia dari debet,
50. 41
Melius rhabarbarum elixatum daretur saltem debili quàm solum maceratum
50. 41
Omnia quæ in humido eli xantur aliquid ex sua facultate in decoctum deponunt
50. 41
Amaritudo acrimonia ac ditas in substantia consistunt subtiliori, adstrictio in crassa pagina
51. 42
Primum decoctum brabicæ uentrem soluit caro eius stringit
51. 42
Adstrictio in rosa maior est eius amaritudine,
51. 42
Artificiosus est syrupus ex multiplici rosarum diluto factus
51. 42
Brabica absynthiu & alia id genus possent tantopere elixari ut tandem omni qualitate & amara & adstringente in decoctum deposita fierent insipida & emplastica
51. 43
Quarto errant Manardus & Fuchsius, putantes rhabarbarum nostrum omnino esse diuersum à rhapontico Græcorum
52. 44
Idem esse rhabarbarum et rhaponticum pro locorum in quibus crescunt uarietate solum differentia multis rationibus osteditur pagina
53. 45
Rhaponticum quod hodie nostri pharmacopolæ uenditant non est uerum rhaponticum pagina
54. 46
Galenus medicamentorum simplicium facultates uenatur aliquando ab eorum substantia & qualitate, ceu à priori, aliquando ab eorum ef fectibus ueluti à posteriori
54. 46
Rhaponticu omnibus mor bis seruit quibus agaricum in eadem quantitate & eodem modo datum
54. 47
Rhaponticum uasa expur gando sabducit uentrem, non quia proprie sit purgatorium medicamentum
54. 47
Galenus non potuit medicamentorum omnium singulas tum qualitates tum facultates speciatim reserre sed methodico compendio illas desinit
55. 48
Rhaponticum consert iocinorosis & lienosis circularium febrium ac cebionibus, no sua adstrictione, sed qa meatus aperiendo & expurgando aluum subducit
56. 49
Cartusiani à potho ad Car tusiam magnam Delphinalem primi rhaponticum adtulerunt,
56. 49
Rhapotici facultas expur gatoria & aliæ multæ eiusdem rhapontici facultates, sæpius experimento notæ sunt in Cartusianis syluæ benedictæ Delphinalis ex consilio medicorum do ctibim. & permittente domino Nicolao de Villars, uiro religiosis simo & iam dicti coenobij priori dignibimo
57. 50
Ratio quare rhabarbaru sit magis rubicundum rhapontico
58. 51
Quomodo rhabarbarum quu sit rarum sit etiam graue non simpliciter sed relatiue
59. 52
Adstrictio in substãtia fri gida terrea graui consistit
60. 53
Rhabarbaru quatenus est rarum leue & est, graue uerò quatenus adstringens
60. 53
Dioscorides deceptus est in descriptione rhapon tiçi
60. 54
Licet adstrictio omnis sit frigida terrea grauis non tamen omne medicamentum adstringens est graue terreum & frigidum
62. 55
Docte dicit Mesue optimum esse rhabarbaru quod cum raritate sua est graue: quod dictum Fuchsius non intellexit
62. 55
Rhabarbarum odoratum est rhaponticum inodorum
62. 55
Non potest aliquid certo de medicameti substan tia probari per eius odorem
63. 56
Syluestria suis etiam congeneribus plantis satiuis sunt odoratiora,
63. 56
Syluestres plantæ satiuis sunt præstantiores,
63. 56
In septentrione uix odoratum quid reperitur dempta consecratrice
64. 57
In locis meridionalibus co pia crescit odoramentorum
64. 57
Facit loci diuer sitas in plã tis etiam congeneribus differentiam magnam,
64. 57
Coelum differt à coelo, & terra à terra ad fructuum persectionem,
64. 57
Plantæ peregrinæ ad nos transplantatæ cito fiut uernaculæ
65. 58
Eupatorium quod uiri do cti putant esse uerum eupatorium, uel non est uerum eupatorium, uel salte non habet in Gallia inuentum facultates quas ei ueteres adscripserunt quia apud nos omnino est inefficax,
65. 58
Lupus salictarius, qui & lupulus dicitur non est planta medica, sed potius nutrimentosa ut sensus indicat
65. 58
Flores lupuli facultates habent quas multi her bæ falso adscribunt,
65. 58
Syrupus non ex herba sed ex floribus lupuli fieri debet & quare pagina
65. 59
Certius multo est iudiciu medicamenti quod ab eius sapore sumitur quàm quod ab experientia
65. 59
Sapor naturam & facultatem medicamenti ostendit non odor aut co lor
66. 60
Fructus ille qui à barbaris medicis uocatur amiberberis, siue berberis non adstringit, ut putant multi, sed acidus est
66. 60
Quomodo differunt acidus, sapor, & acctosus
67. 61
Adstringentia solam linguæ superficiem & tar de exasperant, & sine rosione, acida uerò in profundum linguæ celeriter & cum rosione agunt
67. 61
Acida nocent neruis pagina
68. 62
Sicca conserut neruis
68. 62
Fructus corni quia euiden ter & multum adstrin git & siccus est conue nienter daretur fluxui intestinorum
68. 62
Corni fructus edendo est
69. 63
Auicenna non sine causa rhabarbarum & rhaponticum uno capitulo describit
70. 74
Medicus quidam nostræ ætatis quendam senem magni nominis uirum nimio usu rhabarbari ad hidropem usq; perduxit & tande ad mor tem
70. 74
Velle senis uitam medicamentis prolongare nil aliud est quàm senem occidere
71. 65
Galenus ne aloën quidem senibus licet uentriculo ut si quid aliud gratam dare permittit,
71. 65
Duplex simplicis medicamenti peritia una de eius facultatibus altera de eius præparatione
72. 66
Pugnantia in Galeno sæpius inueniet qui præparationis medicamen torum peritiam ignorat
72. 66
Erugo septica est & epulotica uarijs modis præ parata
72. 66
Aloë sanguinis fluxum ab intestinis aut uentriculo manantem, euocat, & sistit
73. 67
Amara omnia uentriculo sunt insesta
73. 67
Aloë lota nocet uentriculo sicco
74. 68
Aloë & lota & non lota nocet uentriculo euchrato
74. 68
Ratio quare amara & sal sa sunt uentriculo sano noxia
75. 69
Bene dicit Mesue aloë uctriculo esse noxiam,
75. 69
Tractrix facultas citius multo' suam functionem explet, quàm aut retentrix aut adsimulatrix
75. 70
Amara medicamenta contrariantur emplasticis & quomodo
76. 71
Ratio quare dicit Galenus aloën gratam stomacho ut si quid aliud medicamentum, quæ ta men eidem est utraque qualitate noxia
76. 71.
Duplex est naturæ gratum & iucundum
76. 71
Amaritudo aloës licet per se & primò noxia sit uentriculo, per accides tamen potest conferre
77. 72
Aceti acrimonia facit uiã eius aciditati propter quod fortius resrigerat
78. 73
Agaricum minorem habet adstrictione quàm quæ pobit uentriculum firmare
78. 73
Aloë modicè lota plus sto machum relaxatum fir mat & roborat quam ipsamet omnino lota
80. 74
Errat Paulus dicens aloën ob id roborare stomachum quia digerit, uen trem subducit
80. 74
Non solum medicamenta, sed & nutrimenta adstringentia nocent uen triculo
81. 75
Omne medicamentum sim pliciter tale naturam sanam offendit
81. 75
Nutrimentum & medicamentum quomodo differunt
81. 75
Medicus nullo modo curare debet quale sit simpliciter medicametum hoc enim est de consideratione physici natu ralis, sed quid unumquodque medicamentum agat in corpus humanum solius medici est considerane
82. 76
Tribus modis natura roboratur & debilitatur
82. 76
Duobus modis aliquid à natura humana non po test uinci
83. 77
Medium utrique extremo est contrarium
83. 77.
Sanitas commoderatio est cuius extrema sunt mor bus & medicamentum,
83. 77
Aequaliter corpus sanum offendunt morbus & medicamentum illi con trarium
84. 78
Non solum medicamenta quæ per se operantur medicis sunt ex usu, sed & quæ per accidens multo magis
87. 81
Medicamenta primò & per se calida conferunt febri putridæ cur andæ indicatione sumpta ab eius causa non à sebre
87. 81
Diligenter oportet medicum attedere quæ medicamenta primò quàm per accidens operantur
87. 81
Hieronymus Oreus hac in re deceptus tertianæ nothæ curandæ frigida & humida consuluit
88. 82
Methodici putant artis medicæ præcepta esse stata omnia
89. 83
Medicus dogmaticus non contentus generali indicatione morbi curandi ipsam in suas species & has in alias subdiuidit
91. 84
Morbus omnis fiens semper habet aliquid mor bi facti & aliquid futuri
91. 85
Morbus fiens nominari de bet medico à termino ad quem non à termino à quo, sicut & omnis motus alteratiuus phy sico
92. 87
Curatio morbi fientis ei at tribuitur ratione morbi facti prouidentia ratione futuri
92. 87
Indicatio prima morbi cu randi licet sumatur à morbo, ultima tamen est in auxiliorum exhibendoru ordine quæ à morbo sumitur indicatio
93. 87
Post ablatam à sebre putrida omnem putrefoctionem non uideo quæ febris aut sub quo genere febris relinquatur frigidis & humidis curanda
95. 88
Frigida & humida licet sint febri cotraria cras sitiem tame humorum augent & obstrictionem & sebrem saltem putridam
95. 88
Triplex contrarietas in medicamentis inuenitur ex Galeno
96. 89
Febris putrida melius modicè calidis & siccis quàm frigidis & humi dis curatur indicatione habita, ut par est, ad febris causam non ad se brem
97. 90
Frigida simpliciter & hu mida si non aliquid ha beant caloris sebres pu tridas non curant
97. 90
Calidam intemperiem calidis medicamentis sanat Galenus
98. 91
Malè agunt qui syrupum de endiuia aut cichorea siue de malo punico, id est, de granatis ut dicunt, dant febricitanti sebre putrida,
98. 91
Methodus Therapeutica & contemplatio quæ simplicium medicamen torum facultates nosse docet, mutuo nexu sunt complicatæ
99. 92
Therapeutica finis est artis medicæ
99. 92
Medicamenta multa denc minationem habent ab his quas per accidens habent facultates
99. 92.
Ratio Manardi aduersus Mesuen plus peccat, quàm ratio aut Herodoti aut Dioscoridis
100. 93
Responsio ad aliam rationem Manardi & Fuch sy quam adserunt contra Mesuen
101. 94 & 102. 95
Non est idem unum medicamentum actionem al terius augere & utilitatem
103. 96
Rosaceum fortius humectat quàm oleum purum
104. 97
Thus emplasticu est quod est resinosum
105. 93
Medicamentum quod nul lo modo est emplasticum alÿs multis additum totum adgregatum facit magis emplasticum
105. 99. & 100
FINIS.